Chứng khoán vốn là gì? Sự khác biệt giữa chứng khoán vốn và chứng khoán nợ
Chứng khoán vốn và chứng khoán nợ là 2 khái niệm cơ bản mà nhà đầu tư cần biết. Trong khuôn khổ bài viết, chứng khoán Trí Đức sẽ giúp quý nhà đầu tư phân biệt 2 loại chứng khoán này.
Chứng khoán vốn là gì?
Chứng khoán vốn là loại chứng khoán được phát hành ra thị trường bởi công ty cổ phần. Nó được dùng để xác nhận quyền sở hữu thu nhập và một phần tài sản của công ty. Theo đó, nhà đầu tư sở hữu một phần chứng khoán vốn cũng là người sở hữu một phần công ty và hưởng những lợi ích nhất định do công ty đem lại.

Các loại chứng khoán vốn
Trên thị trường, chứng khoán vốn được phân thành các loại phổ biến sau:
Cổ phiếu thường
Hay còn được gọi là cổ phiếu phổ thông, đại diện cho quyền sở hữu của các cổ đông trong công ty cổ phần. Cổ phiếu thường sẽ được trao đổi và mua bán phổ biến trên thị trường.
Đặc biệt, thông qua cổ tức, các cổ đông sẽ được phân chia lợi nhauanj tùy vào kết quả kinh doanh của công ty. Cổ tức này sẽ được trả bằng tiền hoặc bằng cổ phiếu, dựa trên phần lợi nhuận sau thuế.
Cổ phiếu ưu đãi
Đây là loại cổ phiếu dùng để xác nhận quyền ở hữu trong một công ty và nhà đầu tư sở hữu loại cổ phiếu này sẽ được hưởng một số quyền lợi ưu tiên so với các cổ đông thông thường khác. Tuy nhiên bên cạnh đó, họ có thể sẽ bị giới hạn một số quyền cổ đông khác so với những cổ đông sở hữu cổ phiếu thường.

Chứng chỉ quỹ
Chứng chỉ quỹ là lọa chứng khoán được dùng để xác định quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với phần vốn góp của quỹ đại chúng. Tại đây, dựa trên khoản vốn góp của nhà đầu tư để hình thành nên quỹ đầu tư chứng khoán với mục đích phân tán rủi ro và đa dạng hóa đầu tư.
Theo đó, khi nhà đầu tư mua chứng chỉ quỹ nghĩa là góp vốn của mình vào quỹ chung của công ty. Bên cạnh đó, quỹ được phát hành ra công chúng được gọi là quỹ đại chúng. Quỹ được góp vốn bởi dưới 30 thành viên hoặc không phát hành chứng chỉ quỹ được gọi là quỹ thành viên.
Tìm hiểu thêm >>> Chứng chỉ quỹ là gì?

Chứng khoán nợ là gì?
Chứng khoán nợ là loại hứng khoán dùng để chứng nhận mối quan hệ giữa người cho vay và người đi vay người sở hữu và công ty phát hành. Loại chứng khoán này được giao dịch mua bán bới 2 đối tượng và có những quy định nhất định như số tiền đã vay, lãi suất, thời gian đáo hạn, gia hạn,…

Các loại chứng khoán nợ
Một số loại chứng khoán nợ phổ biến như:
Trái phiếu
Đây là loại chứng khoán nợ có thể được phát hành bởi nhà nước, tổ chức, đoàn thể hay công ty,…Xác định quyền sở hữu của các nhà đầu tư trái phiếu với khoản nợ của tổ chức phát hành.
Trái phiếu phát hành đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tiến hành vay nợ và chủ thể phát hành trái phiếu có nghĩa vụ phải trả nợ gốc và lãi mỗi kỳ. Những người sở hữu trái phiếu sẽ được hưởng lợi nhuận với khoản cố định, phần lãi này sẽ không bị phụ thuộc vào kết quả dùng vốn. Tuy nhiên, những nhà đầu tư này không có quyền tham gia vào quản lý các hoạt động của tổ chức phát hành trái phiếu.
Một số loại trái phiếu:
- Trái phiếu chính phủ
- Trái phiếu doanh nghiệp
- Trái phiếu vô danh
- Trái phiếu ghi danh
- Trái phiếu lãi suất cố định
- Trái phiếu có lãi suất thả nổi
- Trái phiếu có lãi suất bằng 0
- …
Tìm hiểu thêm >>> Trái phiếu là gì?

Chứng khoán dạng nợ
Chứng khoán dạng nợ là một dạng nhỏ của chứng khoán nợ và được phát hành với mục đích huy động nguồn vốn cho các công ty lớn hoặc Nhà nước. Về đặc điểm, chứng khoán dạng nợ và trái phiếu là gần như tương tự.
Sản phẩm tài chính thị trường tiền tệ
Công cụ được sử dụng ở thị trường tiền tệ chính là giấy tờ có giá ngắn hạn để xác định quyền được hưởng khoản thu nhập cố định hàng tháng, tuền trong một khoảng thời gian cố định. Chứng khoán nợ mang tính rủi ro thấp và tính thanh khoản cao nên được áp dụng khả phổ biến trên thị trường chứng khoán. Một số hình thức sử dụng của loại chứng khoán nợ này như: tín phiếu kho bạc, khoản vay liên ngân hàng, kỳ phiếu thương mại, kỳ phiếu ngân hàng,…

Sản phẩm tài chính thị trường phái sinh
Các sản phẩm tài chính phái sinh xuất hiện với mục đích bảo vệ, tạo ra giá trị lợi nhuận và phân tán những rủi ro trên các công cụ tài chính có sẵn. Các sản phẩm cơ bản trên thị trường phái sinh có thể kể đến như: hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai, quyền chọn,…
Phân biệt chứng khoán vốn và chứng khoán nợ
Về điểm giống nhau:
Cả 2 loại chứng khoán này đều là những chứng chỉ hay bút toán được phát hành ra thị trường với mục đích huy động nhanh nguồn vốn cho doanh nghiệp và có mệnh giá nhất định.
Về điểm khác nhau:
| Phân biệt | Chứng khoán vốn | Chứng khoán nợ |
| Đặc điểm | Xác nhận quyền sở hữu một phần vốn góp của doanh nghiệp hay quỹ đầu tư | Chứng nhận mối quan hệ giữa người cho vay và người đi vay (người sở hữu và tổ chức phát hành) |
| Thời gian đáo hạn | Không có thời gian đáo hạn, có thể mua bán bất cứ thời gian nào | Có ngày đáo hạn xác định và sẽ trả cho người sở hữu trái phiếu |
| Sự thay đổi trên bảng cân đối kế toán | Khi cổ phiếu phát hành ra thị trường thay đổi, vốn điều lệ thay đổi. Nếu số lượng cổ phiếu phát hành tăng nghĩa là số vốn của công ty cũng tăng | Trái phiếu phát hành thêm sẽ làm tăng khoản mục nợ trên bảng cân đối kế toán. |
| Quyền lợi được hưởng | Khi tỷ lệ nắm giữu cổ phiếu vốn vàng cao thì quyền kiểm soát hoạt động và quyền tham gia vào các quyết định của doanh nghiệp càng lớn | Hoàn toàn không có quyền kiểm soát hay tham gia vào bất cứ quyết định nào của doanh nghiệp |
| Khả năng thanh toán | Tại đây, các cổ đông sẽ nhận về cổ tức theo hình thức là tiền mặt hoặc cổ phiếu. Phần lợi nhuận này không ổn định, phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp | Người sở hữu chứng khoán nợ sẽ hưởng lãi suất cố định định kỳ theo hợp đồng và phần lãi suât snayf không bị phụ thuộc vào kết quả hoạt động của công ty, doanh nghiệp |
Trên đây là những kiến thức tổng quan nhất về chứng khoán vốn và chứng khoán nợ. Hy vọng sẽ giúp nhà đầu tư hiểu hơn về thị trường chứng khoán và có những bước đầu tư đúng đắn.
Xem thêm:

