Tổng quan hiệu ứng tâm lý FOMO và cách tránh bẫy FOMO
Hiệu ứng tâm lý FOMO là bẫy mà hầu như bất kỳ nhà đầu tư chứng khoán nào cũng ít nhất 1 lần mắc phải mà không hề hay biết. Vậy FOMO là gì? Làm thế nào để tránh bẫy tâm lý FOMO?
Hiệu ứng tâm lý FOMO là gì?
FOMO (Fear of missing out) là một hiệu ứng tâm lý khiến bạn luôn cảm thấy sợ bị bỏ lỡ cơ hội khi không chạy theo đám đông. Vì vậy, bạn thường chạy theo số đông và làm theo những gì mà phần đông người khác làm vì sợ bản thân bị lạc hậu, bị bỏ rơi do không bắt kịp xu hướng của thời đại.
Trong chứng khoán, FOMO là hội chứng phổ biến thường gặp ở các nhà đầu tư, kể cả những nhà đầu tư giàu kinh nghiệm cũng khó tránh khỏi. Hiệu ứng này thể hiện khi giá một cổ phiếu liên tục gia tăng, nhà đầu tư sợ bỏ lỡ cơ hội kiếm lời này, từ đó thôi thúc NĐT mua cổ phiếu đó ngay lập tức khi chưa tìm hiểu hay phân tích tiềm năng phát triển thực tế của cổ phiếu đó.
Quyết định này của nhà đầu tư hoàn toàn không dựa trên những nghiên cứu hay sự am hiểu về thị trường, doanh nghiệp mà chỉ là một hành động dựa theo cảm tính, bị điều khiển bởi tâm lý này.
Thiệt hại hiệu ứng tâm lý FOMO gây ra
Hiệu ứng FOMO gây ảnh hưởng lớn đến quá trình ra quyết định của các nhà đầu tư, từ đó gây nên nhiều tác hại khôn lường.
FOMO khiến nhà đầu tư luôn trong trạng thái tinh thần thấp thỏm, nơm nớp lo lắng. Nhà đầu tư chỉ tập trung nghe ngóng diễn biến thông tin từ thị trường và nghe ngóng quyết định của các nhà đầu tư khác để hành động theo số đông.
Đặc biệt, với những nhà đầu tư chưa có nhiều kinh nghiệm và không có một chiến lược đầu tư rõ ràng thì sẽ rất dễ bị hiệu ứng tâm lý này tác động, điều khiển khi ra quyết định mua vào hay bán ra cổ phiếu.
Lý do khiến nhà đầu tư dễ mắc bẫy hiệu ứng tâm lý FOMO
Hầu hết nguyên nhân khiến nhà đầu tư mắc bẫy tâm lý FOMO chủ yếu đến từ yếu tố chủ quan của nhà đầu tư.
Thiếu hiểu biết về thị trường
Sự thiếu hiểu biết này thưởng chỉ xuất hiện ở các nhà đầu tư mới tham gia thị trường chứng khoán. Họ chưa dành đủ thời gian để nghiên cứu kiến thức về thị trường, về các mã cổ phiếu của công ty,…Họ cũng chưa có quá nhiều kinh nghiệm nên dễ ra quyết định theo cảm tính và chạy theo số đông hơn là việc dựa theo lý trí và chiến lược đầu tư.
Sợ mất đi cơ hội thu lời
Nguyên nhân này xảy ra do nhà đầu tư bị ám ảnh về lợi nhuận cao khiến nhà đầu tư đi chệch hướng so với chiến lược đầu tư ban đầu. Điển hình như trường hợp nhà đầu tư tiếp tục giữ cổ phiếu và không có ý định bán ra khi đã đạt được mức lãi kỳ vọng. Kết quả là họ sẽ không trở tay kịp khi giá cổ phiếu tuột dốc đột ngột và mất cả gốc lẫn lời chỉ trong vài giây.
Tâm lý chạy theo số đông
Nguyên nhân này thường xảy ra chủ yếu ở các nhà đầu tư mới tham gia thị trường. Hiệu ứng tâm lý FOMO xuất hiện khiến họ thường đưa ra những quyết định dựa theo những nhà đầu tư khác mà không có cho mình một chiến lược riêng rõ ràng.
Các quyết định mua bán từ nhà đầu tư thường dựa trên các diễn biến thị trường chứng khoán. Nếu giá cổ phiếu tăng một chút thì họ sẽ mua vào một chút. Nếu giá cổ phiếu tăng mạnh thì họ mua nhiều hơn. Họ sợ hãi, bắt đầu bán khi giá giảm và bán tháo khi thấy giá giảm mạnh.
Quá tham vọng
Những kỳ vọng vào lợi nhuận thu được khiến các nhà đầu tư không biết điểm dừng đúng lúc. Và họ liên tục hy vọng giá cổ phiếu sẽ gia tăng. Tuy nhiên, hy vọng càng lớn thì thất vọng càng nhiều.
Có thể nói thị trường chứng khoán là nơi khốc liệt và rất dễ thao túng nhà đầu tư. Vì vậy, với ý nghĩ chủ quan chỉ một giây mất cảnh giác mỗi nhà đầu tư có thể là con mồi cho thị trường xâu xé dẫn đến thua lỗ nặng nề bất cứ khi nào.
Kinh nghiệm tránh bẫy hiệu ứng tâm lý FOMO
Một số kinh nghiệm tránh sa bẫy FOMO cụ thể như sau:
Nghiên cứu kỹ thị trường chứng khoán
Sự thiếu hiểu biết về thị trường là nguyên nhân đầu tiên khiến bạn bị FOMO điều khiển. Một khi đã nắm trong tay các kiến thức về thị trường, về các mã cổ phiếu, môi trường kinh tế – xã hội, tài chính, hiểu rõ về doanh nghiệp… là gần như nhà đầu tư đã có đủ các dữ liệu để xây dựng cho mình một chiến lược đầu tư hợp lý, tránh chạy theo số đông.
Làm chủ cảm xúc cá nhân
Cảm xúc và lý trí cần được kết hợp hài hòa để đưa ra những quyết định chính xác. Trước mỗi quyết định, nhà đầu tư cần biết cách phân tích thị trường và doanh nghiệp, tránh bị điều khiển bởi hiệu ứng tâm lý FOMO.
Linh hoạt thay đổi chiến lược
Khi đã xây dựng được cho bản thân một chiến lược đầu tư, bạn cần nhớ rằng chiến lược không phải là một khuôn mẫu cứng nhắc. Chiến lược đầu tư luôn cần được thay đổi, điều chỉnh để thích ứng với các biến động từ thị trường.
Kịp thời cắt lỗ
Khi tham gia đầu tư chứng khoán, nhà đầu tư cần xây dựng cho mình những quy tắc cắt lỗ nhất định. Khi giá cổ phiếu giảm và thị trường có dấu hiệu xấu đi, nhà đầu tư cần tự tin vào chiến lược và hướng đi của bản thân cũng như hiểu biết của mình về thị trường để cắt lỗ đúng lúc. Kịp thời cắt lỗ sẽ giúp nhà đầu tư bảo toàn số vốn và bảo toàn cho những mã cổ phiếu khác trong tương lai.
Trên đây là những kiến thức cơ bản về hiệu ứng tâm lý FOMO và cách tránh bẫy FOMO. Đầu tư chứng khoán luôn không dễ dàng và FOMO là một trong những cáu bẫy mà nhà đầu tư thường mắc phải. Sự hiểu biết về thị trường, biết dừng lại đúng lúc, giữ một cái đầu lạnh sẽ giúp nhà đầu tư tránh khỏi những thất thoát và thua lỗ nặng.
Xem thêm:
